Scabiosa

De scabiosa ook wel bekend als duifkruid is een bloem in paarse tinten die veel in het wild voorkomt.

De scabiosa is een plant uit een geslacht van de kamperfoelie familie. Het plantje wordt ongeveer 40 cm hoog, heeft grijsgroene tot middengroene bladeren, waarvan de onderste gelobt zijn, en de hogere bladeren vaak geveerd. De bloemen zijn in het wild lila tot lichtblauw, maar soms ook in wit. Gecultiveerde varianten zijn er daarnaast in rode, roodpaarse en zelfs dieppaarse tinten.

In het Nederlands kennen wij de plant als duifkruid of schurftkruid, in Frankrijk heet hij Scabieuse des Prés, en in het Duits Wiesen-Tauben-Skabiose. De Nederlandse naam ‘duifkruid’ is te verklaren door de wat rafelige uiteinden van de bloemblaadjes. Hierin kun je een duif herkennen, die zijn kropveren opgezet heeft.

Samengestelde bloemen

De prachtige lila bloemen zijn in werkelijkheid samengesteld uit een groep afzonderlijke bloempjes met in totaal een doorsnee van 2 tot 3,5 cm groot. De buitenste bloempjes hebben langere slippen dan de binnenste, wat een heel aantrekkelijk effect geeft. Onder de samengestelde bloem zit een krans lancetvormige blaadjes. Hierdoor lijkt het nog sterker alsof het één bloem is, in plaats van een groepje.

Favoriet van vlinders en bijen

Als je meer vlinders en bijen in je tuin wil krijgen, dan is de scabiosa, beter bekend als duifkruid, een geweldige keuze. Het is net als de kamperfoelie een echte insectenplant, en geeft veel nectar. Iets wat de vlinders en bijen goed kunnen gebruiken en ook waarderen.

Zeldzaam

Van oorsprong kwam de scabiosa in het wild in heel Europa en het zuid-westen van Azië voor, maar helaas staat hij ondertussen op de rode lijst in Nederland en België, en komt hij heel zeldzaam voor langs de maas.

Veel verschillende soorten

Gelukkig wordt de scabiosa tegenwoordig ook gekweekt en kun je toch genieten van deze aantrekkelijke plant. Hij is nu overal te koop in plantenwinkels en tuincentra. Het is een geliefde tuinplant en hij is heel geschikt voor rotstuinen. Er zijn meer dan 100 soorten, maar de drie belangrijkste zijn:

Scabiosa columbaria – Duifkruid, butterfly blue:

Dit is de meest voorkomende soort. Hij heeft lilablauwe bloemen. De butterfly blue is een vaste plant die tot 40 cm hoog kan worden, en hij bloeit van juni tot september/oktober.

Scabiosa caucasica – Kaukasisch duifkruid:

deze komt van oorsprong uit de Kaukasus en is voornamelijk met witte bloemen verkrijgbaar. Ook dit is een vaste plant. Hij wordt 30-40 cm hoog, en bloeit van juni tot september.

Scabiosa atropurpurea – duifkruid, black knight, chile black:

Dit is in alle opzichten een vreemde eend in de bijt, maar wel een heel mooie. Zoals de namen al aangeven worden de bloemen van deze soort donkerpaars, soms zo donker dat ze bijna zwart lijken. Daarnaast is dit de enige soort die éénjarig is.

Verzorging van de scabiosa

De scabiosa is een onderhoudsarme plant. Hij wil graag een standplaats in de volle zon, maar halfschaduw accepteert hij ook prima. Hij houdt van kalkrijke zandgrond, en doet het ook heel goed op een rotsachtige ondergrond. Zorg er wel voor dat de grond goed gedraineerd is, want hij heeft echt een hekel aan natte voeten! Ook in je rotstuin komen deze zachtlila of juist dieppaarse bloemen prachtig tot hun recht.

Winterhard

In de winter verliest de scabiosa zijn blad. Hij is namelijk wel winterhard, maar niet wintergroen. De artropurpurea is hierin als éénjarige natuurlijk een uitzondering. Temperaturen tot -20 graden maken deze stoere plant niet bang. Ook droogteperioden zijn voor de scabiosa geen probleem, en zeewind vindt hij heerlijk. Een ander groot voordeel van deze plant is dat hij eigenlijk nooit last heeft van ziekten, en dat ook ongedierte hem links laat liggen.

Wanneer zaai je de scabiosa?

De laatste uitgebloeide bloemen kun je gewoon op de plant laten zitten. In de herfst geven die wuivende takken een heel mooi beeld. Bovendien kun je daaruit, als ze droog en dor zijn, zaad halen voor een volgend tuinseizoen. Hiervoor wrijf je de uitgebloeide bloemknoppen tussen je vingers, tot je bolletjes overhoudt. Dit zijn de zaden.

Het daaropvolgende jaar kun je deze zaden in februari in potjes of kweekbakjes zaaien. Zorg er daarbij wel voor dat het niet te warm wordt. In mei kun je ze daarna uitplanten in de tuin op een zonnige plek.

Wanneer plant je de scabiosa?

Je kunt de scabiosa het beste planten of verplanten in april, om vanaf juni te kunnen genieten van zijn bloei. Geef hem meteen na het planten wat compost, als steuntje in de rug. Water geven hoef je alleen op echt droge dagen. Normaal gesproken heeft de plant genoeg aan de regen.

Hoe scheur je de scabiosa?

Om je duifkruid mooi vol te houden is het aan te raden om hem eens in de drie jaar te stekken door te scheuren. Dit kun je het beste in april, mei of september doen. Scheuren is heel eenvoudig. Je graaft de plant uit, en ‘scheurt’ de wortelkluit in gelijke delen. Beide delen plant je daaropvolgend weer in je tuin.

Geen woekeraar

Snoeien is bij deze plant niet nodig, het is geen woekeraar. Je kunt ervoor kiezen om hem in de winter kort te knippen, maar het is niet noodzakelijk. Als je de uitgebloeide bloemen weg knipt, zal hij je belonen met een langere bloeiperiode en meer bloemen om van te genieten.

De bloemen van de duifkruid kun je trouwens prachtig in een vaas zetten! Zo heb je ook in je woonkamer nog veel plezier van deze elegante bloemen.

Al met al is de duifkruid een ideale plant voor in je tuin. Hij heeft weinig onderhoud nodig, zijn bloemen zijn een lust voor het oog, en bovendien nodigt hij prachtig gekleurde vlinders en enorm nuttige bijen uit. En iedereen weet dat zij wel een beetje hulp kunnen gebruiken!