Vergeet-mij-nietje

Een bescheiden blauw bloempje dat je moet onthouden is, haar naam zegt het al, het vergeet-mij-nietje. Haar botanische naam myosotis bestaat uit de Griekse woorden mus en otis, en betekent muisoortje. Een verwijzing naar de harige blaadjes van dit mooie plantje.

Het vergeet-mij-nietje, is een bloem die je niet snel zal vergeten. Door de bloemenzee die kan ontstaan zal het bloempje een onvergetelijke indruk achterlaten.

Veel verschillende soorten

Het geslacht vergeet-mij-nietje, of vergeet-me-nietje komt algemeen voor in Europa, Azië, Afrika en Australië. In Nederland vind je ze vooral langs oevers en op bosgrond.

Van het geslacht zijn er acht soorten die je in Nederland en België tegen kunt komen, allemaal algemeen voorkomend, behalve één. Onderling zijn de verschillen klein. Het zijn:

  • Myosotis sylvatica – Bosvergeet-mij-nietje
  • Myosotis arvensis – Akkervergeet-mij-nietje
  • Myosotis palustris of Myosotis scorpioides – Moerasvergeet-mij-nietje
  • Myosotis discolor - Veelkleurig vergeet-mij-nietje
  • Myosotis laxa subsp. Cespitosa - Zompvergeet-mij-nietje
  • Myosotis ramosissima - Ruw vergeet-mij-nietje
  • Myosotis scorpioides subsp. nemorosa - Weidevergeet-mij-nietje
  • Myosotis stricta - Stijf vergeet-mij-nietje

Deze laatste soort staat op de rode lijst van beschermde planten.

Kenmerken

Het vergeet-mij-nietje is een tweejarige plant met kleine bleekblauwe, soms roze of zelfs witte bloempjes, met een geel hartje. De grijsgroene, lancetvormige blaadjes hebben een donzige uitstraling en groeien zonder steeltje aan de behaarde stengel.

De plant kan 15 tot wel 60 cm hoog worden en bloeit van april tot juni. Dit stoere plantje is bladverliezend maar kan goed tegen nachtvorst, en zaait zich heel gemakkelijk uit. Uit één plantje kunnen 500 tot 1000 zaden verspreid worden.

Vergeet-mij-nietjes in de tuin

Het vergeet-mij-nietje is een twee- of meerjarig plantje. In het eerste jaar zaai of plant je hem, en in het voorjaar van het tweede jaar kun je genieten van haar bloeiende pracht. Na de bloei gaat het plantje meestal snel dood. Dit is geen probleem. Trek het plantje uit de grond, schud hem goed uit, zodat alle zaadjes op de grond vallen, en het volgende jaar ben je dan weer verzekerd van een bed vol bloeiers.

Voor wat betreft de standplaats zijn vergeet-mij-nietjes geen veeleisende plantjes. Ze willen graag een vochtige, goed gedraineerde, vruchtbare grond, en een beschutte plaats, liefst niet in de volle zon. Ze worden veel toegepast als bodembedekker.

Zaaien kun je ze het beste aan het einde van de lente. Zaai ze in rijtjes met tussen de rijtjes 15 cm afstand. Zaai ze ongeveer 1 cm diep. Het jaar erop zullen ze bloeien.

Planten kun je juist beter in de herfst doen, met een tussenafstand van 25 cm. In het volgende voorjaar kun je dan genieten van de uitbundige, bleekblauwe pracht.

Je kunt er ook voor kiezen om, na de bloeiperiode, het plantje uit te trekken en op de nu beschikbare plaats een andere eenjarige plant te zetten. Zo krijg je elk seizoen een andere tuin.

Vergeet-mij-nietjes kun je ook heel goed in potten zaaien. Daarmee kun je een balkon gemakkelijk een fleurige opkikker geven!

Het eetbare en geneeskrachtige vergeet-mij-nietje

Hoewel het vergeet-mij-nietje geen heel uitgesproken smaak heeft, kun je met de blauwe bloempjes je gerechten wel heel leuk opfleuren. Culinair draagt ze niet veel bij, maar zoals men zegt; het oog wil ook wat!

Als geneeskruid werd het akkervergeet-mij-nietje al sinds de Middeleeuwen gebruikt, met name tegen tuberculose. Deze werking is ook wetenschappelijk bewezen, maar nu de ziekte vrijwel niet meer voorkomt, en er sterkere middelen tegen zijn, is dit kruid in vergetelheid geraakt.

Het moerasvergeet-mij-nietje heeft ook een versterkende werking. Je kunt thee zetten van de bloemetjes en blaadjes, en deze driemaal daags aan herstellende patiënten geven.
Tenslotte werkt een (afgekoelde) thee van vergeet-mij-nietjes heel kalmerend voor geïrriteerde en vermoeide ogen.

Vergeet-mij-nietjes drogen

Het plantje staat symbool voor trouw en oneindige liefde, en met die gedachte in je achterhoofd kun je heel mooie boekenleggers maken.

Je hebt hiervoor nodig:

  • Enkele mooie takjes vergeet-mij-nietjes
  • Een dik (lees zwaar) boek
  • Vloeipapier
  • Of natuurlijk een echte bloemenpers
  • Zelfklevende transparante folie (boeklon)
  • Mooi papier (wit of in een bijpassende kleur) van een goede, stevige kwaliteit
  • Een kalligrafeerpen, stiften, potloden of verf

Leg de takjes met de bloempjes plat tussen twee vellen vloeipapier in het boek. Controleer regelmatig of de bloemen goed drogen, en verwissel als het nodig is het vloeipapier. Knip een strook van het papier en schrijf hier een mooie tekst of spreuk op, bijvoorbeeld met een kalligrafeerpen.

Als de bloemen eenmaal gedroogd zijn, kun je een compositie maken met de vergeet-mij-nietjes en eventueel andere gedroogde bloemen, en met verf, potloden of stiften de compositie verder verfijnen. Laat je fantasie de vrije loop!

Plastificeer nu de kaart of de strook met de folie, en je hebt een heel persoonlijke boekenlegger om cadeau te doen! Kom alles te weten over het drogen van bloemen

Geschiedenis en oorsprong

Volgens een Griekse legende gaf Zeus aan alle planten een naam. Toen hij dacht klaar te zijn riep een klein blauw bloempje: "Oh Heer, vergeet mij niet!". Zeus zei toen ‘Zo zul je heten.’ Het is vast geen toeval dat dit plantje in het Engels, Frans, Duits, Pools, en vele andere talen ook 'vergeet-mij-nietje' heet.

Er zijn ook verschillende legendes over het vergeet-mij-nietje, als symbool van trouw, eenvoud en oneindige liefde.

In Nederland staat het vergeet-mij-nietje symbool voor Alzheimer Nederland. Een toepasselijker plantje bestaat er tenslotte niet.