Akelei

De akelei (Aquilegia) is een prachtige, opvallende bloem die haast exotisch overkomt. Toch kun je deze plant ook onverwacht in Nederland in het wild tegenkomen.

Wat is de akelei?

Hij is namelijk inheems in Europa, Noord-Amerika en de gematigde streken van Azië, zowel in de bergen als op akkergrond.

Het is een geslacht uit de omvangrijke familie Ranunculaceae, en bevindt zich daarmee in het diverse en soms illustere gezelschap van bloemen als de anemoon, de clematis, de boterbloem en de helleborus. Het is een winterharde, maar bladverliezende meerjarige plant, en kent ongeveer 120 varianten. En doordat hij zo gemakkelijk gekruist kan worden en uitzaait, leent hij zich heel goed voor een verwilderde ontdektuin.

Hoe ziet de Akelei eruit?

De plant zelf ziet er niet heel spectaculair uit, maar de opvallende, geknikte bloemen met de vijf opvallend gepunte kroonblaadjes en de drielobbige bladeren maken dat dubbel en dwars goed. De bloeitijd is ongeveer van april tot juli. Na de bloei wordt de onderkant van de plant lelijk, maar dat kun je eenvoudig oplossen door er bodembedekkers of andere lage begroeiing omheen te zetten. Zo kan je ook na de bloei nog genieten van deze mooie plant.

De akelei heeft varianten in veel verschillende en opvallende kleuren, zowel eenkleurig als met
kleurschakeringen. Een combinatie van verschillende soorten akelei zorgt voor een bijzondere mix aan bloemen in prachtige kleuren.

Is de akelei giftig?

Kijk echter wel uit met kleine kinderen en (huis)dieren, want de akelei is, zoals veel van haar familieleden, zwak-giftig

Bijen en vlinders zullen je wel heel dankbaar zijn als je deze nectarrijke en mooie bloemen in je tuin zet. Het is een waar feestmaal voor ze! De punt van de kroonblaadjes wordt namelijk gevormd door een honingklier, en daar kan geen bij of hommel weerstand aan bieden.

Verschillende varianten van de akelei

Het geslacht Aquilegia bestaat uit ongeveer 120 verschillende varianten. Enkele daarvan zullen we hieronder beschrijven.

  • Aquilegia vulgaris – Wilde akelei: De wilde akelei is in zuid-Limburg zeer zeldzaam, maar in de rest van het land komt hij vaker voor. Deze variant wordt ook het meest in de winkels en tuincentra te koop aangeboden. De plant wordt 45-60 cm hoog, bloeit van mei tot juli en is o.a. verkrijgbaar in paarsblauw, roodpaars, blauw, wit en roze.
  • Aquilegia alpina – Alpen akelei: Deze variant komt oorspronkelijk uit de Alpen. De plant wordt niet hoger dan 45 cm en bloeit van mei tot juni. De bloemen zijn opvallend blauw van kleur.
  • Aquilegia chrysantha: De chrysantha heeft prachtige gele bloemen. Hij wordt tot 100 cm hoog en bloeit in juni en juli.
  • Aquilegia flabellata: Ook deze plant komt uit de bergen. Dit maakt hem bijzonder geschikt voor een rotstuintje. De plant wordt maximaal 20 cm hoog. De bloeitijd is van mei tot juni, en hij is in diverse kleuren verkrijgbaar.
  • Aquilegia formosa: Deze variant wordt ongeveer 70 cm hoog en heeft geel/oranje bloemen. De plant bloeit in mei en juni.
  • Aquilegia atrata – Donkere akelei: Dit is de donker gekleurde variant, die in het hele Alpengebied en de Apenijnen voorkomt. Hij wordt tot 100 cm hoog en bloeit van mei tot juli. De bloemen zijn donker violet gekleurd.

Verzorging van de akelei

Het is een hele makkelijke en dankbare plant om in je tuin te hebben. Hij staat graag op een plek in de zon of halfschaduw, en hij heeft een losse, humusrijke grond nodig.Wanneer je er ook voor zorgt dat hij niet uitdroogt heb je een tevreden plant.

De akelei is een meerjarige plant en dat klopt op twee manieren. Ten eerste heb je een paar jaar plezier van je akelei, en ten tweede zaait het opvallend gemakkelijk uit.

Zaaien van de plant is heel gemakkelijk. Als de plant is uitgebloeid, maakt hij heel decoratieve zaaddozen aan. Deze kun je, als ze een beetje rijp zijn, afknippen en verder drogen. Je haalt daarna de zaadjes uit de dozen en bewaart deze donker, koel en droog tot het volgende voorjaar. Opnieuw genieten gegarandeerd!

Als je van een weelderige tuin houdt, dan kun je de zaadjes gewoon op de aarde strooien en daar een laagje grond overheen strooien, maar je kunt ze ook binnenshuis opkweken op een laagje aarde. En als je meerdere verschillende varianten in je tuin (of naburige tuinen) hebt, dan zul je ook ontdekken dat het altijd een verrassing is welke kleur(en) de nieuw opgekomen plantjes zullen hebben. De verschillende varianten van de akelei zijn namelijk prima onderling te kruisen.

Hoe plant je de akelei?

Als je wat minder van verrassingen houdt, dan kun je de akelei kopen bij tuincentra of Fleurop bloemist. Op die manier ben je er zeker van zijn welke kleurstelling hij heeft. Plant de akelei bij voorkeur in groepjes op ongeveer 30 cm afstand van elkaar, en zorg dat ze voldoende water krijgen. Verder is een losse, humusrijke grond alles wat ze vragen. Het is niet nodig om ze in de loop van het jaar te bemesten.

Hoe snoei je de akelei?

Snoeien is bij de akelei niet echt nodig. Afhankelijk van je voorliefde voor een georganiseerde of juist een iets verwilderde tuin knip je na de bloei de uitgebloeide bloemstengels af. Je kunt er, als het blad er lelijk of rommelig uitziet na de bloei, voor kiezen om ook het blad bijna tot aan de grond af te knippen. De plant zal al snel nieuwe blaadjes aanmaken, maar hierdoor zal de plant niet voor een tweede keer bloeien. Het beste idee is om de akelei te omringen met andere, groenblijvende planten, waardoor de rommelige bladeren uit het zicht gehouden worden.

Wist je dat...

Een andere Nederlandse naam voor deze plant ‘grootmoeders hoedje’ is. De Latijnse naam is waarschijnlijk afgeleid van het Latijnse woord ‘aquila’, en betekent ‘arend’, door de gelijkenis van de sporen met de klauwen van de arend. Een andere mogelijkheid is dat het is afgeleid van ‘aquilegus’, wat ‘water aantrekkend’ betekent, en op de vorm van de kroonbladen kan slaan.