Clematis

De clematis is uitgegroeid tot de bekende ster onder de klimplanten. De clematis is in vele soorten en kleuren verkrijgbaar en typeert zich door de stervormige bloemen.

Kenmerken van de clematis

De clematis is een geslacht van overwegend lianen uit de ranonkelfamilie. In het wild komt met name in Limburg alleen de bosrank (clematis vitalba) voor. Het sap van de clematis is giftig.<

In de loop der jaren is de clematis een van de meest populaire, winterharde klimplanten geworden, met meer dan 300 varianten in prachtige kleuren, grootbloemig, kleinbloemig, dubbelbloemig, bladverliezend, wintergroen, bloeiend in voorjaar, zomer of najaar en nog veel meer variaties. Wat ze gemeen hebben is de eenvoudige verzorging en de snelle groei.

De clematis heeft één erg bijzondere eigenschap. Wanneer de bloemen of knoppen horizontaal gebruikt worden (bijvoorbeeld in bruids-of rouwwerk), gaan ze weer rechtop staan. Als snijbloem zijn de kleuren lila en violet-blauw het meest voorkomend.

Oorsprong van de naam

De naam clematis komt van oorsprong uit het Grieks en betekent ‘rankend’. Dit is typerend voor het klimvermogen van de plant. De clematis staat bekend als snelle groeier en wordt veel gebruikt in de tuin tegen bijvoorbeeld een schutting, pergola of muur aan om meer sfeer aan te brengen.Het is een geweldige plant om onaantrekkelijke afrasteringen of saaie muren op te fleuren

Verzorging van de clematis

Clematissen zijn hongerige en dorstige planten. Dit betekent dat je er in een drogere periode rekening mee moet houden dat ze flink besproeid moeten worden. Verder vindt de clematis het fijn om in maart gedroogde koemestkorrels te krijgen en gedurende het bloeiseizoen zo nu en dan vloeibare mest te krijgen. Als je regelmatig de uitgebloeide bloemen verwijdert, zul je worden beloond met een uitbundige en lange bloeiperiode.

De clematis planten

Met zoveel verschillende clematis-varianten kun je voor elke plek in de tuin wel een geschikte clematis vinden. De vroegbloeiende varianten zijn vaak wintergroen, terwijl de laatbloeiers hun blad verliezen in de winter. En sommige soorten zijn ook erg geschikt als kuipplant. Vrijwel alle varianten van de clematis zijn winterhard, er zijn ook een aantal varianten van de clematis winterhard en daarom zeer geschikt voor balkons, kleine tuinen en als kuipplant.

Een aantal vroegbloeiende varianten van de clematis zijn daarnaast ook wintergroen. Dit geeft extra kleur aan je tuin in de winter.

Als je een clematis in de tuin wil planten, zet je hem eerst met pot en al in een emmer met water, zodat de wortelkluit zich vol met water kan zuigen. Vervolgens graaf je een gat van ongeveer 25 cm doorsnede, en ongeveer zo diep als de hoogte van de pot. Haal de plant uit de pot en zet deze in het gat. De open ruimte vul je aan met compost en goede kwaliteit tuinaarde. Geef de plant daarna flink water.

De clematis snoeien

De wintergroene, vroegbloeiende clematis hoeft eigenlijk nauwelijks gesnoeid te worden. Wil je hem toch een stuk terugsnoeien, dan kun je dat het beste na de bloei doen. De wintergroene clematis bloeit namelijk op oud hout.

De andere clematisvarianten kunnen het beste in februari gesnoeid worden. Hierbij snoei je alle takken terug tot vlak boven de nieuwe knoppen, en verwijder je dode en zwakke takken.

Daarnaast is het verstandig om een nieuwe clematis in het eerste jaar na aanplant terug te snoeien. Dit geldt voor alle varianten, om de aanleg van nieuwe scheuten te bevorderen. In het voorjaar snoei je de jong aangeplante clematis tot ongeveer 30 à 35 cm boven de grond terug.

De clematis stekken of zaaien

Om de clematis te vermeerderen kun je ervoor kiezen ze te stekken. Dit geeft wisselende resultaten. Een goed stekmedium om de clematis te stekken is perliet of akadama (Japans bonsai-split).

Een vaak succesvolle methode om de clematis te stekken is afleggen. Kies voor het afleggen een jonge, krachtige tak die al dicht langs de grond groeit. Graaf de tak in met aarde, waarbij je het uiteinde omhoog laat steken. Houd de aarde goed vochtig. Na verloop van tijd zal de tak zelf wortels aanmaken, en als dat het geval is kun je de tak los knippen van de moederplant. Na enkele weken kun je dan de nieuwe plant verplanten naar de gewenste plaats.

Daarnaast zijn enkele varianten van de clematis gemakkelijk te zaaien, met name de kleinbloemige soorten, maar ook de alpina en de montana-varianten. De meeste andere gecultiveerde soorten zijn niet zo eenvoudig. Vaak is het zaad van de gecultiveerde clematis niet bruikbaar, en in andere gevallen duurt het tot drie jaar voordat het zaad ontkiemt.

De clematis in diverse varianten

Voor elke bloeiperiode is er wel een clematis te kiezen. Hieronder hebben we enkele varianten genoemd, met hun belangrijkste eigenschappen. Ze zijn verdeeld over drie groepen; vroegbloeiend en wintergroen, vroegbloeiend en bladverliezend, en laatbloeiend.

Uiteraard zijn er nog veel meer varianten in elk van deze groepen, met hele kleine bloemen van enkele centimeters doorsnee, tot hele grote, soms dubbelbloemige exemplaren tot wel 15 centimeter!

1. Vroege bloeiers, wintergroen:

  • Clematis armandii – Wintergroen, hoogte 300-400 cm. Bloeitijd april en mei, kleur wit
  • Clematis apple blossom – Wintergroen, hoogte 400 cm. Bloeitijd maart t/m mei, kleur wit/lichtroze
  • clematis avalanche – Wintergroen, hoogte tot 300 cm. Bloeitijd april en mei, bloemen 7/8 cm, wit
  • clematis early sensation – Wintergroen, hoogte tot 200 cm. Bloeitijd maart t/m mei, bloemen wit/lila

2. Vroege bloeiers, niet wintergroen:

  • Clematis nelly moser - Hoogte tot 250 cm. Bloeitijd vanaf mei – juni met tweede bloei in augustus. Bloemen 15 cm brede wit met roze strepen, die verbleken in de volle zon.
  • Clematis montana – Deze soort bestaat uit diverse varianten. We noemen er twee:
    Clematis montana variant Rubens – Een zeer winterharde clematis, maar niet wintergroen. Hoogte 300 cm. Bloeitijd april, roze bloemen.
    Clematis montana ‘grandiflora’ – Eveneens een zeer winterharde variant, -28 graden is geen probleem. Hoogte 400 cm. Bloeitijd maart tot april. Bloemen zijn, in tegenstelling tot de naam, klein en wit.
  • Clematis multi blue – Zeer winterhard, maar niet wintergroen. Hoogte 250 cm. Bloeitijd april tot juni, bloemen dubbelbloemig paarsblauw. Geschikt voor potten.
  • Clematis piilu – Zeer winterhard, maar niet wintergroen. Hoogte 100 - 150 cm. Bloeitijd april tot mei, bloemen roze/lila. Geschikt voor potten.
  • Clematis alpina – Niet wintergroen, hoogte 250-300 cm. Bloeitijd april tot mei, bloemen 4-6 cm, kleur paarsblauw

3. Late bloeiers:

  • Clematis The President – Hoogte 300 cm. Bloeitijd mei tot september, bloemen 15 cm, kleur donker violet met aan de achterzijde een bleek zilvergrijze streep
  • Clematis Miss Bateman – Hoogte 200 cm. Bloeitijd juni tot augustus, bloemen tot 15 cm, zuiverwit met ronde blaadjes.
  • Clematis jackmanii – Hoogte tot 300 cm. Bloeitijd juli tot september, bloemenkleur violetpaars.
  • Clematis tangutica – Hoogte tot 400 cm (na 10 jaar). Bloeitijd juli tot augustus. Bloemen 5 cm, geel met hangende kopjes.
  • Clematis ville de Lyon – Hoogte tot 250 cm. Bloeitijd doorlopend van juli tot oktober. Bloemen 10 cm, karmijnrood met karmozijnrode omranding
  • Clematis vitalba – Hoogte tot 500 cm (niet snoeien). Bloeitijd juli tot augustus. Bloemen klein, crèmewit.
  • Clematis viticella - Hoogte tot 200 cm (na 10 jaar). Bloeitijd juli tot september. Bloemen klein, blauw.